Murat
New member
Bu nedenle sadece “eritrosit pozitif” sonucuna bakıp hastalık ismi aramak yerine şu sorular daha değerlidir:
- İshal var mı?
- İshal kaç gündür sürüyor?
- Ateş var mı?
- Karın ağrısının şiddeti nasıl?
- Dışkıda gözle görülür kan veya mukus var mı?
- Son dönemde antibiyotik kullanıldı mı?
- Seyahat veya şüpheli yiyecek tüketimi oldu mu?
- Daha önce benzer ataklar yaşandı mı?
- Kilo kaybı veya belirgin halsizlik var mı?
“Lökosit çıktı, demek ki bakteriyel enfeksiyon” düşüncesi neden yeterli değil?
Bence sonuçların yorumlanmasındaki en önemli hata tam olarak burada ortaya çıkıyor.
IDSA'nın enfeksiyöz ishal kılavuzuna göre gaitada lökosit incelemesi, akut enfeksiyöz ishalin nedenini belirlemek amacıyla kullanılmamalı. Bunun sebeplerinden biri, lökositlerin dışkı içinde düzensiz dağılabilmesi ve örnek taşınması sırasında hücrelerin bozulabilmesi. Dolayısıyla negatif sonuç da inflamasyonu kesin olarak dışlamıyor, pozitif sonuç da belirli bir mikrobu göstermiyor. IDSA
Bu ayrım çok önemli.
Örneğin bir kişi “Lökosit pozitif çıktı, kesin bakteriyel enfeksiyonum var” diyerek antibiyotik kullanmaya başlayabilir. Oysa sonuç Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi enfeksiyon dışı inflamatuvar bir durumla da ilişkili olabilir.
Tam tersine, lökosit görülmemesi de kişinin mutlaka basit bir viral enfeksiyon geçirdiğini kanıtlamaz.
Günümüzde klinik değerlendirmede gerektiğinde dışkı kültürü veya moleküler testler gibi yöntemlerden yararlanılmasının nedeni de budur. AAFP+1
Veri odaklı yaklaşım ile yaşam deneyimini birleştirmek neden daha mantıklı?
Forumlarda sağlık konuları konuşulurken iki uç yaklaşım görülebiliyor.
Birinci yaklaşım: “Laboratuvar sonucu ne diyorsa odur.”
İkinci yaklaşım: “Benzer şikâyeti olan birinde şu hastalık çıkmıştı, sende de kesin odur.”
İkisi de sorunlu.
Laboratuvar sonuçları klinik bağlam içinde değerlendirilir. Aynı lökosit/eritrosit sonucu, iki farklı kişide tamamen farklı anlamlara gelebilir. Birinde birkaç günlük enfeksiyöz ishal söz konusu olabilirken diğerinde uzun süredir devam eden inflamatuvar bağırsak hastalığının araştırılması gerekebilir.
Örneğin üç gündür ateş ve kanlı ishal yaşayan biriyle, altı aydır tekrarlayan ishal, kilo kaybı ve karın ağrısı yaşayan kişinin aynı sonuca sahip olması, değerlendirmelerinin aynı olacağı anlamına gelmez.
Burada “objektif veri” ile “kişinin yaşadığı deneyim” birbirinin alternatifi değildir. Biri diğerinin tamamlayıcısıdır.
Hangi durumda doktora başvurmak daha önemli hale geliyor?
Özellikle kanlı dışkı, yüksek ateş, şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, belirgin halsizlik, susuzluk belirtileri, uzun süren ishal veya genel durumda bozulma varsa tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde de değerlendirme eşiği daha düşük tutulabilir. AAFP+1
Özellikle Shiga toksini üreten E. coli gibi bazı enfeksiyonlarda kanlı ishal önemlidir. IDSA, bu tür enfeksiyonlarda hemoglobin, trombosit, böbrek fonksiyonları ve elektrolitlerin takip edilmesini; hemolitik üremik sendromdan şüphelenildiğinde kan yaymasının değerlendirilmesini öneriyor. IDSA
Bu yüzden kanlı ishal varken kişinin kendi kendine antibiyotik başlaması veya yalnızca ishali durdurmaya yönelik ilaçları gelişigüzel kullanması doğru bir yaklaşım olmayabilir.
Forumda asıl tartışılması gereken bence şu
Gaitada lökosit ve eritrosit görülmesi, tek başına “şu hastalığa sahipsiniz” anlamına gelmez. Daha çok bağırsakta inflamasyon, mukozal hasar veya kanama olasılığının araştırılması gerektiğine dair bir ipucu olarak değerlendirilmelidir.
Burada erkeklerin veya kadınların belirli bir düşünme biçimine sahip olduğunu varsaymak yerine, insanların farklı önceliklerini konuşmak çok daha anlamlı. Bir kişi laboratuvar değerlerinin ayrıntısını merak ederken başka biri bunun iş, aile hayatı, beslenme, sosyal yaşam veya gelecek kaygısı üzerindeki etkisini daha fazla önemseyebilir. İdeal değerlendirme ise bu iki tarafı bir araya getiriyor: veri + belirtiler + hastalık öyküsü + yaşam üzerindeki etkiler.
Sizin deneyiminizde nasıl oldu?
Gaitada lökosit ve eritrosit görüldüğünde doktorunuz hangi ek testleri istedi? Sonuç daha sonra bir enfeksiyonla mı, yoksa farklı bir bağırsak problemiyle mi ilişkilendirildi?
Ve sizce böyle bir sonuçla karşılaşan kişide daha fazla kaygı yaratan şey laboratuvar değerinin kendisi mi, yoksa “Bunun günlük hayatım açısından anlamı ne?” sorusunun cevapsız kalması mı?
Kaynaklar
- IDSA – Clinical Practice Guidelines for the Diagnosis and Management of Infectious Diarrhea. Gaitada lökosit incelemesinin akut enfeksiyöz ishalin nedenini belirlemek için kullanılmaması gerektiğine ilişkin güncel klinik öneriler. IDSA
- CDC – Provider Performed Microscopy Procedures: Fecal Leukocytes Examination. Gaitada lökositlerin görülebileceği enfeksiyöz ve inflamatuvar durumlara ilişkin laboratuvar bilgileri. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri
- American Family Physician – Acute Diarrhea in Adults. İnflamatuvar ve inflamatuvar olmayan ishalin klinik özellikleri, dışkı testleri ve değerlendirme yaklaşımı. AAFP+1
- CDC – Inflammatory Bowel Disease. Crohn hastalığı ve ülseratif kolit dahil inflamatuvar bağırsak hastalıklarının belirtileri ve yaşam kalitesi üzerindeki etkileri. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri+1
- CDC – Proctitis, Proctocolitis, and Enteritis. Rektum ve kolon inflamasyonlarında gaitada lökosit ve ilgili enfeksiyöz nedenler. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri
- İshal var mı?
- İshal kaç gündür sürüyor?
- Ateş var mı?
- Karın ağrısının şiddeti nasıl?
- Dışkıda gözle görülür kan veya mukus var mı?
- Son dönemde antibiyotik kullanıldı mı?
- Seyahat veya şüpheli yiyecek tüketimi oldu mu?
- Daha önce benzer ataklar yaşandı mı?
- Kilo kaybı veya belirgin halsizlik var mı?
“Lökosit çıktı, demek ki bakteriyel enfeksiyon” düşüncesi neden yeterli değil?
Bence sonuçların yorumlanmasındaki en önemli hata tam olarak burada ortaya çıkıyor.
IDSA'nın enfeksiyöz ishal kılavuzuna göre gaitada lökosit incelemesi, akut enfeksiyöz ishalin nedenini belirlemek amacıyla kullanılmamalı. Bunun sebeplerinden biri, lökositlerin dışkı içinde düzensiz dağılabilmesi ve örnek taşınması sırasında hücrelerin bozulabilmesi. Dolayısıyla negatif sonuç da inflamasyonu kesin olarak dışlamıyor, pozitif sonuç da belirli bir mikrobu göstermiyor. IDSA
Bu ayrım çok önemli.
Örneğin bir kişi “Lökosit pozitif çıktı, kesin bakteriyel enfeksiyonum var” diyerek antibiyotik kullanmaya başlayabilir. Oysa sonuç Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi enfeksiyon dışı inflamatuvar bir durumla da ilişkili olabilir.
Tam tersine, lökosit görülmemesi de kişinin mutlaka basit bir viral enfeksiyon geçirdiğini kanıtlamaz.
Günümüzde klinik değerlendirmede gerektiğinde dışkı kültürü veya moleküler testler gibi yöntemlerden yararlanılmasının nedeni de budur. AAFP+1
Veri odaklı yaklaşım ile yaşam deneyimini birleştirmek neden daha mantıklı?
Forumlarda sağlık konuları konuşulurken iki uç yaklaşım görülebiliyor.
Birinci yaklaşım: “Laboratuvar sonucu ne diyorsa odur.”
İkinci yaklaşım: “Benzer şikâyeti olan birinde şu hastalık çıkmıştı, sende de kesin odur.”
İkisi de sorunlu.
Laboratuvar sonuçları klinik bağlam içinde değerlendirilir. Aynı lökosit/eritrosit sonucu, iki farklı kişide tamamen farklı anlamlara gelebilir. Birinde birkaç günlük enfeksiyöz ishal söz konusu olabilirken diğerinde uzun süredir devam eden inflamatuvar bağırsak hastalığının araştırılması gerekebilir.
Örneğin üç gündür ateş ve kanlı ishal yaşayan biriyle, altı aydır tekrarlayan ishal, kilo kaybı ve karın ağrısı yaşayan kişinin aynı sonuca sahip olması, değerlendirmelerinin aynı olacağı anlamına gelmez.
Burada “objektif veri” ile “kişinin yaşadığı deneyim” birbirinin alternatifi değildir. Biri diğerinin tamamlayıcısıdır.
Hangi durumda doktora başvurmak daha önemli hale geliyor?
Özellikle kanlı dışkı, yüksek ateş, şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, belirgin halsizlik, susuzluk belirtileri, uzun süren ishal veya genel durumda bozulma varsa tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde de değerlendirme eşiği daha düşük tutulabilir. AAFP+1
Özellikle Shiga toksini üreten E. coli gibi bazı enfeksiyonlarda kanlı ishal önemlidir. IDSA, bu tür enfeksiyonlarda hemoglobin, trombosit, böbrek fonksiyonları ve elektrolitlerin takip edilmesini; hemolitik üremik sendromdan şüphelenildiğinde kan yaymasının değerlendirilmesini öneriyor. IDSA
Bu yüzden kanlı ishal varken kişinin kendi kendine antibiyotik başlaması veya yalnızca ishali durdurmaya yönelik ilaçları gelişigüzel kullanması doğru bir yaklaşım olmayabilir.
Forumda asıl tartışılması gereken bence şu
Gaitada lökosit ve eritrosit görülmesi, tek başına “şu hastalığa sahipsiniz” anlamına gelmez. Daha çok bağırsakta inflamasyon, mukozal hasar veya kanama olasılığının araştırılması gerektiğine dair bir ipucu olarak değerlendirilmelidir.
Burada erkeklerin veya kadınların belirli bir düşünme biçimine sahip olduğunu varsaymak yerine, insanların farklı önceliklerini konuşmak çok daha anlamlı. Bir kişi laboratuvar değerlerinin ayrıntısını merak ederken başka biri bunun iş, aile hayatı, beslenme, sosyal yaşam veya gelecek kaygısı üzerindeki etkisini daha fazla önemseyebilir. İdeal değerlendirme ise bu iki tarafı bir araya getiriyor: veri + belirtiler + hastalık öyküsü + yaşam üzerindeki etkiler.
Sizin deneyiminizde nasıl oldu?
Gaitada lökosit ve eritrosit görüldüğünde doktorunuz hangi ek testleri istedi? Sonuç daha sonra bir enfeksiyonla mı, yoksa farklı bir bağırsak problemiyle mi ilişkilendirildi?
Ve sizce böyle bir sonuçla karşılaşan kişide daha fazla kaygı yaratan şey laboratuvar değerinin kendisi mi, yoksa “Bunun günlük hayatım açısından anlamı ne?” sorusunun cevapsız kalması mı?
Kaynaklar
- IDSA – Clinical Practice Guidelines for the Diagnosis and Management of Infectious Diarrhea. Gaitada lökosit incelemesinin akut enfeksiyöz ishalin nedenini belirlemek için kullanılmaması gerektiğine ilişkin güncel klinik öneriler. IDSA
- CDC – Provider Performed Microscopy Procedures: Fecal Leukocytes Examination. Gaitada lökositlerin görülebileceği enfeksiyöz ve inflamatuvar durumlara ilişkin laboratuvar bilgileri. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri
- American Family Physician – Acute Diarrhea in Adults. İnflamatuvar ve inflamatuvar olmayan ishalin klinik özellikleri, dışkı testleri ve değerlendirme yaklaşımı. AAFP+1
- CDC – Inflammatory Bowel Disease. Crohn hastalığı ve ülseratif kolit dahil inflamatuvar bağırsak hastalıklarının belirtileri ve yaşam kalitesi üzerindeki etkileri. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri+1
- CDC – Proctitis, Proctocolitis, and Enteritis. Rektum ve kolon inflamasyonlarında gaitada lökosit ve ilgili enfeksiyöz nedenler. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri