Can
New member
Pert Çıkan Bir Aracın Sigorta Bedeli Ne Kadardır?
Bu konuyu ilk kez araştıran birinin aklına gelen soru genellikle çok basit: “Aracım pert olduysa sigorta bana aracın parasını tamamen öder mi?” Fakat işin içine girince, “aracın değeri” dediğimiz şeyin tek bir rakam olmadığını görüyorsunuz. Özellikle ikinci el piyasasında ilan fiyatlarıyla sigorta şirketinin belirlediği rayiç değer arasında ciddi farklar çıkabiliyor.
Benim bu konudaki gözlemim şu: İnsanlar çoğu zaman “Aracım internette 1 milyon TL ediyor, dolayısıyla sigortadan 1 milyon TL alırım” diye düşünüyor. Sonra eksper raporu, poliçe şartları, hasarın niteliği, sovtaj bedeli ve aracın gerçek piyasa değeri gibi kavramlarla karşılaşınca iş biraz karışıyor. Üstelik aynı marka, model ve yaşta iki otomobilin kilometresi, donanımı, geçmiş hasarları ve kullanım durumu farklı olduğundan tek bir “pert araç bedeli” söylemek de doğru değil.
Dolayısıyla burada asıl sorulması gereken soru “Pert aracın sigorta bedeli kaç TL?” değil, “Hasar tarihindeki rayiç değer hangi yöntemle ve hangi belgeler üzerinden hesaplanıyor?” olmalı.
Pert araç için sabit bir sigorta bedeli var mı?
Kısa cevap: Hayır.
Kasko açısından günümüzde temel yaklaşım, aracın hasar tarihindeki rayiç değerinin esas alınmasıdır. Türkiye Sigorta Birliği'nin açıklamalarında da kasko poliçesinde belirli bir tutarın otomatik olarak “sigorta bedeli” kabul edilmesi yerine, aracın hasar tarihi itibarıyla rayiç değerine kadar teminat altına alınmasının esas olduğu belirtiliyor. Poliçede rayiç değerin belirlenmesinde kullanılacak referans veya yöntem de yer almalı; belirleme yeterince somut değilse Türkiye Sigorta Birliği'nin ilgili değer listesi esas alınabiliyor. Türkiye Sigorta Birliği+1
Bu ayrım çok önemli.
Örneğin bir aracın poliçesi yapılırken 900 bin TL civarında bir değer üzerinden prim ödenmiş olması, kazadan sonra mutlaka 900 bin TL tazminat alınacağı anlamına gelmez. Aynı şekilde bugün piyasada 1 milyon TL'ye ilan verilmiş bir aracın gerçekten 1 milyon TL rayiç değere sahip olduğu da otomatik olarak kabul edilmez.
Çünkü ilan fiyatı ile gerçekleşen piyasa değeri aynı şey değildir.
Rayiç değer nasıl belirleniyor?
Bence tartışmanın en kritik noktası burası.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne göre sigorta şirketleri rayiç değeri belirlerken Türkiye Sigorta Birliği'nin kasko değer listesinden yararlanabildiği gibi ikinci el araç satış siteleri, galeriler, oto acenteleri ve benzeri kaynakları da dikkate alabiliyor. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi
Türkiye Sigorta Birliği'nin kendi açıklaması da oldukça önemli: Kasko değer listesindeki ikinci el araç değerlerinin oluşturulmasında INDICATA'nın verilerinden yararlanılıyor; ayrıca ikinci el ilan siteleri, galeriler, üretici ve ithalatçı bilgileri, çeşitli yayınlar ve alıcı-satıcı tarafından sunulan belgeler gibi kaynaklardan da faydalanılabiliyor. Ancak listede kilometre, hasar ve kozmetik durum gibi ayrıntılı kırılımlar bulunmadığından aynı model ve model yılındaki araçlar için ortalama değer kullanılabiliyor. Türkiye Sigorta Birliği
İşte burada sigortalı açısından önemli bir sorun ortaya çıkıyor.
Aynı modelden iki araç düşünelim:
- Biri 40 bin kilometrede, düzenli bakımlı ve kazasız.
- Diğeri 180 bin kilometrede, birkaç parçası boyalı ve geçmişte hasar görmüş.
Kasko değer listesinde ikisi için aynı veya birbirine yakın bir değer görülmesi mümkün. Fakat gerçek piyasada alıcının bu iki araca ödeyeceği para aynı olmayacaktır.
Bu nedenle “TSB listesinde şu kadar yazıyor, konu kapanmıştır” yaklaşımı her durumda yeterli olmayabilir.
Pert olması aracın tamamen değersiz olduğu anlamına gelmez
Forumlarda sık yapılan başka bir hata da “pert = hurda” şeklindeki düşünce.
Bu doğru değil.
Pert veya ağır hasarlı olarak değerlendirilen bir araç hâlâ ekonomik bir değere sahip olabilir. Özellikle motoru, şanzımanı, elektronik sistemleri veya kullanılabilir parçaları sağlam olan bir aracın hasarlı haliyle dahi alıcısı çıkabilir.
Burada sovtaj değeri önem kazanıyor.
Basit bir örnek verelim:
Bir aracın hasar tarihindeki rayiç değerinin 1.200.000 TL olduğunu varsayalım. Sigorta şirketinin değerlendirmesinde aracın hasarlı haliyle ekonomik değeri 350.000 TL kabul edilsin.
Matematiksel olarak:
1.200.000 TL rayiç değer - 350.000 TL sovtaj = 850.000 TL
gibi bir hesapla karşılaşılabilir. Ancak bunun gerçek hayatta poliçenin özel şartlarına, hasar tespitine ve aracın sigorta şirketine bırakılıp bırakılmamasına göre değişebileceğini özellikle belirtmek gerekir.
Dolayısıyla internette “pert araçlarda yüzde 70 ödeme yapılır”, “sigorta mutlaka yüzde 80 verir” gibi sabit oranlara dayanan yorumlara temkinli yaklaşmak gerekiyor.
Her dosyayı tek bir yüzdeyle açıklamak mümkün değil.
Asıl mücadele bazen aracın pert olup olmadığı değil, rayiç değer üzerindedir
Bana göre sigortalı açısından en kritik konu burası.
Çünkü 1 milyon TL değerindeki bir araç için 700 bin TL teklif edilirse 300 bin TL fark oluşuyor. Buna karşılık aracın gerçek rayiç değerinin 750 bin TL olduğu kanıtlanabiliyorsa aynı teklif tamamen farklı bir anlam kazanıyor.
Bu nedenle “Sigorta şirketi bana düşük para teklif etti” demek tek başına yeterli değil.
Daha güçlü soru şu:
“Sigorta şirketi bu rayiç değeri hangi araçları, hangi ilanları ve hangi piyasa verilerini karşılaştırarak hesapladı?”
Bu sorunun yazılı olarak sorulması çok daha sağlıklı.
Ayrıca aracın kilometresi, donanımı, model yılı, bakım geçmişi, emsal satışları ve hasar geçmişi gibi unsurların da değerlendirilmesi gerekiyor.
Kasko ile trafik sigortasını birbirine karıştırmamak gerekiyor
Bu konu özellikle forumlarda çok karıştırılıyor.
Kendi aracınızın kaskosu ile karşı tarafın zorunlu trafik sigortası aynı şey değil.
Kasko, poliçede belirtilen şartlar çerçevesinde sigortalının kendi aracındaki zararları teminat altına alır. Trafik sigortası ise esas olarak üçüncü kişilere verilen zararlar bakımından sorumluluk sigortasıdır.
Bu nedenle kazada kusur durumu, sigortanın türü ve zarar gören aracın kime ait olduğu son derece önemlidir.
Ayrıca SBM'nin açıklamasında, hasar nedeniyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı taleplerinin zorunlu trafik sigortası kapsamında olmadığı açıkça belirtiliyor. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi
Bu da “Pert oldu, ayrıca değer kaybı da alırım” şeklindeki otomatik yaklaşımın her durumda geçerli olmadığını gösteriyor.
Eksper raporu neden bu kadar önemli?
Pert dosyalarında eksperin değerlendirmesi kritik bir belge.
Kasko Genel Şartları kapsamında eksper tarafından zararın tespit edilmesi gerekiyorsa sigorta şirketinin gerekli belgelerin tamamlanmasından sonra incelemeyi tamamlayıp ödeme sürecini yürütmesi öngörülüyor. Türkiye Sigorta Birliği, sigortalının da eksper tayin edebileceği bilgisini poliçe düzenlemelerinde ayrıca vurguluyor. Türkiye Sigorta Birliği+1
Bu konuyu ilk kez araştıran birinin aklına gelen soru genellikle çok basit: “Aracım pert olduysa sigorta bana aracın parasını tamamen öder mi?” Fakat işin içine girince, “aracın değeri” dediğimiz şeyin tek bir rakam olmadığını görüyorsunuz. Özellikle ikinci el piyasasında ilan fiyatlarıyla sigorta şirketinin belirlediği rayiç değer arasında ciddi farklar çıkabiliyor.
Benim bu konudaki gözlemim şu: İnsanlar çoğu zaman “Aracım internette 1 milyon TL ediyor, dolayısıyla sigortadan 1 milyon TL alırım” diye düşünüyor. Sonra eksper raporu, poliçe şartları, hasarın niteliği, sovtaj bedeli ve aracın gerçek piyasa değeri gibi kavramlarla karşılaşınca iş biraz karışıyor. Üstelik aynı marka, model ve yaşta iki otomobilin kilometresi, donanımı, geçmiş hasarları ve kullanım durumu farklı olduğundan tek bir “pert araç bedeli” söylemek de doğru değil.
Dolayısıyla burada asıl sorulması gereken soru “Pert aracın sigorta bedeli kaç TL?” değil, “Hasar tarihindeki rayiç değer hangi yöntemle ve hangi belgeler üzerinden hesaplanıyor?” olmalı.
Pert araç için sabit bir sigorta bedeli var mı?
Kısa cevap: Hayır.
Kasko açısından günümüzde temel yaklaşım, aracın hasar tarihindeki rayiç değerinin esas alınmasıdır. Türkiye Sigorta Birliği'nin açıklamalarında da kasko poliçesinde belirli bir tutarın otomatik olarak “sigorta bedeli” kabul edilmesi yerine, aracın hasar tarihi itibarıyla rayiç değerine kadar teminat altına alınmasının esas olduğu belirtiliyor. Poliçede rayiç değerin belirlenmesinde kullanılacak referans veya yöntem de yer almalı; belirleme yeterince somut değilse Türkiye Sigorta Birliği'nin ilgili değer listesi esas alınabiliyor. Türkiye Sigorta Birliği+1
Bu ayrım çok önemli.
Örneğin bir aracın poliçesi yapılırken 900 bin TL civarında bir değer üzerinden prim ödenmiş olması, kazadan sonra mutlaka 900 bin TL tazminat alınacağı anlamına gelmez. Aynı şekilde bugün piyasada 1 milyon TL'ye ilan verilmiş bir aracın gerçekten 1 milyon TL rayiç değere sahip olduğu da otomatik olarak kabul edilmez.
Çünkü ilan fiyatı ile gerçekleşen piyasa değeri aynı şey değildir.
Rayiç değer nasıl belirleniyor?
Bence tartışmanın en kritik noktası burası.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne göre sigorta şirketleri rayiç değeri belirlerken Türkiye Sigorta Birliği'nin kasko değer listesinden yararlanabildiği gibi ikinci el araç satış siteleri, galeriler, oto acenteleri ve benzeri kaynakları da dikkate alabiliyor. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi
Türkiye Sigorta Birliği'nin kendi açıklaması da oldukça önemli: Kasko değer listesindeki ikinci el araç değerlerinin oluşturulmasında INDICATA'nın verilerinden yararlanılıyor; ayrıca ikinci el ilan siteleri, galeriler, üretici ve ithalatçı bilgileri, çeşitli yayınlar ve alıcı-satıcı tarafından sunulan belgeler gibi kaynaklardan da faydalanılabiliyor. Ancak listede kilometre, hasar ve kozmetik durum gibi ayrıntılı kırılımlar bulunmadığından aynı model ve model yılındaki araçlar için ortalama değer kullanılabiliyor. Türkiye Sigorta Birliği
İşte burada sigortalı açısından önemli bir sorun ortaya çıkıyor.
Aynı modelden iki araç düşünelim:
- Biri 40 bin kilometrede, düzenli bakımlı ve kazasız.
- Diğeri 180 bin kilometrede, birkaç parçası boyalı ve geçmişte hasar görmüş.
Kasko değer listesinde ikisi için aynı veya birbirine yakın bir değer görülmesi mümkün. Fakat gerçek piyasada alıcının bu iki araca ödeyeceği para aynı olmayacaktır.
Bu nedenle “TSB listesinde şu kadar yazıyor, konu kapanmıştır” yaklaşımı her durumda yeterli olmayabilir.
Pert olması aracın tamamen değersiz olduğu anlamına gelmez
Forumlarda sık yapılan başka bir hata da “pert = hurda” şeklindeki düşünce.
Bu doğru değil.
Pert veya ağır hasarlı olarak değerlendirilen bir araç hâlâ ekonomik bir değere sahip olabilir. Özellikle motoru, şanzımanı, elektronik sistemleri veya kullanılabilir parçaları sağlam olan bir aracın hasarlı haliyle dahi alıcısı çıkabilir.
Burada sovtaj değeri önem kazanıyor.
Basit bir örnek verelim:
Bir aracın hasar tarihindeki rayiç değerinin 1.200.000 TL olduğunu varsayalım. Sigorta şirketinin değerlendirmesinde aracın hasarlı haliyle ekonomik değeri 350.000 TL kabul edilsin.
Matematiksel olarak:
1.200.000 TL rayiç değer - 350.000 TL sovtaj = 850.000 TL
gibi bir hesapla karşılaşılabilir. Ancak bunun gerçek hayatta poliçenin özel şartlarına, hasar tespitine ve aracın sigorta şirketine bırakılıp bırakılmamasına göre değişebileceğini özellikle belirtmek gerekir.
Dolayısıyla internette “pert araçlarda yüzde 70 ödeme yapılır”, “sigorta mutlaka yüzde 80 verir” gibi sabit oranlara dayanan yorumlara temkinli yaklaşmak gerekiyor.
Her dosyayı tek bir yüzdeyle açıklamak mümkün değil.
Asıl mücadele bazen aracın pert olup olmadığı değil, rayiç değer üzerindedir
Bana göre sigortalı açısından en kritik konu burası.
Çünkü 1 milyon TL değerindeki bir araç için 700 bin TL teklif edilirse 300 bin TL fark oluşuyor. Buna karşılık aracın gerçek rayiç değerinin 750 bin TL olduğu kanıtlanabiliyorsa aynı teklif tamamen farklı bir anlam kazanıyor.
Bu nedenle “Sigorta şirketi bana düşük para teklif etti” demek tek başına yeterli değil.
Daha güçlü soru şu:
“Sigorta şirketi bu rayiç değeri hangi araçları, hangi ilanları ve hangi piyasa verilerini karşılaştırarak hesapladı?”
Bu sorunun yazılı olarak sorulması çok daha sağlıklı.
Ayrıca aracın kilometresi, donanımı, model yılı, bakım geçmişi, emsal satışları ve hasar geçmişi gibi unsurların da değerlendirilmesi gerekiyor.
Kasko ile trafik sigortasını birbirine karıştırmamak gerekiyor
Bu konu özellikle forumlarda çok karıştırılıyor.
Kendi aracınızın kaskosu ile karşı tarafın zorunlu trafik sigortası aynı şey değil.
Kasko, poliçede belirtilen şartlar çerçevesinde sigortalının kendi aracındaki zararları teminat altına alır. Trafik sigortası ise esas olarak üçüncü kişilere verilen zararlar bakımından sorumluluk sigortasıdır.
Bu nedenle kazada kusur durumu, sigortanın türü ve zarar gören aracın kime ait olduğu son derece önemlidir.
Ayrıca SBM'nin açıklamasında, hasar nedeniyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı taleplerinin zorunlu trafik sigortası kapsamında olmadığı açıkça belirtiliyor. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi
Bu da “Pert oldu, ayrıca değer kaybı da alırım” şeklindeki otomatik yaklaşımın her durumda geçerli olmadığını gösteriyor.
Eksper raporu neden bu kadar önemli?
Pert dosyalarında eksperin değerlendirmesi kritik bir belge.
Kasko Genel Şartları kapsamında eksper tarafından zararın tespit edilmesi gerekiyorsa sigorta şirketinin gerekli belgelerin tamamlanmasından sonra incelemeyi tamamlayıp ödeme sürecini yürütmesi öngörülüyor. Türkiye Sigorta Birliği, sigortalının da eksper tayin edebileceği bilgisini poliçe düzenlemelerinde ayrıca vurguluyor. Türkiye Sigorta Birliği+1