Saf insanların özellikleri nelerdir ?

Murat

New member
Saf İnsanların Özellikleri Nelerdir? Bir İyilikle Başlayan, Güvenle Sınanan Hikâye

Bir insanın iyi niyetli olmasıyla kolayca kandırılması arasında sizce nasıl bir fark var?

Geçenlerde eski bir dostumla sohbet ederken yıllar önce tanıdığım bir adam geldi aklıma. Adı Murat'tı. Öyle insanlarla karşılaşmışsınızdır belki; yüzünüze baktığında söylediklerinize gerçekten inanan, verdiğiniz sözü unutmayan, kendisine yapılan küçük bir iyiliği bile yıllarca hatırlayan insanlardan biriydi. Birisi ondan yardım istediğinde önce nedenini sorgulamak yerine nasıl yardımcı olabileceğini düşünürdü. Birinin üzgün olduğunu gördüğünde kendi işi gücü olsa bile durup dinlerdi.

Ama hayat, ne yazık ki, herkesin bu kadar temiz niyetli olmadığını ona defalarca gösterdi.

Murat'ın hikâyesini sizinle paylaşmak istiyorum. Çünkü bazen saf olarak nitelendirdiğimiz insanlar, aslında dünyaya bizim unuttuğumuz bir pencereden bakıyor olabilir. Belki de mesele onların fazla iyi olması değil, bizim iyiliği nasıl anlamlandırdığımızdır.

Hadi gelin, Murat'ın hikâyesine birlikte bakalım. Okurken kendi hayatınızdan birini hatırlarsanız, onun hikâyesini de düşünün. Belki bir arkadaşınız, belki bir akrabanız, belki de aynaya baktığınızda gördüğünüz kişi Murat'a benziyordur.

1. Bölüm: Herkese İnanarak Yaşayan Bir Adam

Murat, Anadolu'nun küçük bir kasabasında büyümüştü. Babası yıllarca demircilik yapmış, annesi ise evde dikiş dikerek aile bütçesine katkıda bulunmuştu. Evlerinde çok para yoktu ama kapıları misafire her zaman açıktı. Babası ona çocukken sık sık şu sözü söylerdi:

"Evladım, insanın cebindeki para bitebilir ama kalbindeki iyilik eksilmesin."

Murat bu sözü hayatının temel kuralı hâline getirmişti.

Çocukken okul arkadaşlarından biri kalemini kaybettiğinde kendi kalemini verirdi. Bir başkası ödevini yapamadığında ona yardım ederdi. Bazen kendi işlerini yetiştiremez, bazen de başkalarının sorumluluklarını üstlendiği için zor durumda kalırdı. Öğretmeni onun yardımseverliğini överdi ama aynı zamanda kendi haklarını koruması gerektiğini de söylerdi.

Murat ise insanların kendisi gibi düşündüğüne inanıyordu.

Birinin kendisine yalan söylemesi gerektiğinde, bunun mutlaka önemli bir nedeni olduğunu düşünürdü. Bir arkadaşının verdiği sözü tutmaması karşısında hemen kötü niyet aramazdı. Herkesin hata yapabileceğine inanır, ikinci bir şans vermekten çekinmezdi.

Yıllar geçti. Murat büyüdü, eğitimini tamamladı ve kasabadan ayrılarak büyük bir şehirde yaşamaya başladı. Küçük bir tamir atölyesi açtı. İşini severek yapıyor, müşterileriyle uzun vadeli ilişkiler kurmaya çalışıyordu.

Ancak bir sorun vardı: Murat, insanlara duyduğu güveni onların davranışlarıyla ölçmek yerine çoğu zaman kendi niyetinden hareketle değerlendiriyordu.

Kendisi kimseyi bilerek zarara uğratmayacağı için başkalarının da böyle davranmayacağını düşünüyordu.

İşte saf olarak tanımlanan insanların önemli özelliklerinden biri bazen burada ortaya çıkar. İyi niyetli olmak, başkalarının da aynı ahlaki ölçülere sahip olduğunu varsaymaya dönüşebilir. İnsan, kendi içindeki dürüstlüğü başkalarına yansıtır ve karşısındakinin davranışlarını değerlendirirken uyarı işaretlerini gözden kaçırabilir.

Fakat şu soruyu sormak gerekiyor: Bir insana güvenmek mi yanlıştır, yoksa güveni sınamadan sınırsızca vermek mi?

2. Bölüm: Bir Dostluk, Bir Borç ve İlk Hayal Kırıklığı

Murat'ın şehirdeki hayatının üçüncü yılında, atölyesine Cem adında bir adam geldi. Cem, konuşkan, girişken ve geleceğe dair büyük planları olan biriydi. Birkaç kez tamir için uğradıktan sonra Murat'la yakınlaştı.

Bir akşam çay içerlerken Cem, yeni bir iş kurmak istediğini ama kısa süreliğine paraya ihtiyaç duyduğunu anlattı.

"Bir ay içinde geri ödeyeceğim," dedi. "Sana mahcup olmak istemem. Sadece bu başlangıç dönemini atlatmam gerekiyor."

Murat'ın birikimi çok fazla değildi. Atölyenin kirası, faturalar ve ailesine gönderdiği para vardı. Yine de Cem'in anlattıklarından etkilendi. Bir insanın hayata tutunmak için çabaladığını düşünüyordu. Elindeki paranın bir kısmını ona verdi.

Cem teşekkür etti, sarıldı ve kısa süre içinde borcunu kapatacağına söz verdi.

Bir ay geçti. Sonra iki ay.

Cem'in telefonları seyrekleşti. Murat aradığında çeşitli bahaneler duydu. Önce işlerin beklendiği gibi gitmediğini, sonra bir aile meselesinin ortaya çıktığını söyledi. Murat her seferinde anlayış gösterdi.

Bir gün ortak tanıdıklarından biri, Cem'in başka bir şehirde tatil yaptığını söylediğinde Murat uzun süre konuşamadı.

Canını yakan yalnızca para değildi. Asıl acı veren, kendi iyi niyetinin bir başkası tarafından kullanılabileceğini fark etmekti.

O akşam eve döndüğünde ablası Zeynep'le konuştu. Zeynep, insan ilişkileri üzerine düşünen, aynı zamanda kendi işini yöneten kararlı bir kadındı. Murat'ın anlattıklarını dikkatle dinledi.

"Senin yardım etmek istemende yanlış bir şey yok," dedi. "Ama karşındaki insanın ne söylediğine bakarken ne yaptığına da bakmalısın. Birine inanmak başka, bütün sorumluluğu onun sözüne bırakmak başka."

Murat başını eğdi.

"Yani insanlara güvenmemeyi mi öğrenmeliyim?"

Zeynep hafifçe gülümsedi.

"Hayır. Güvenmenin yanında kendini korumayı da öğrenmelisin."

Bu söz Murat'ın aklında kaldı.

Saflık çoğu zaman yalnızca bilgisizlikle ilgili değildir. İnsan, hayatın pek çok alanında oldukça becerikli olduğu hâlde duygusal ilişkilerinde sınır koymakta zorlanabilir. Başkasının üzüntüsünü kendi sorumluluğu gibi hissedebilir, hayır dediğinde kötü biri olacağını düşünebilir veya karşısındaki kişiyi kaybetmemek için kendi ihtiyaçlarını geri plana atabilir.

Murat da tam olarak bunu yapıyordu.

3. Bölüm: Zeynep'in Empatisi, Murat'ın Stratejisi

Aradan birkaç ay geçti. Murat, atölyesinin bulunduğu sokakta esnafın katıldığı küçük bir dayanışma toplantısına gitti. Bölgede eski bir bina vardı ve belediyenin yenileme çalışmaları nedeniyle birçok dükkânın geleceği belirsizdi.

Toplantıda herkes kendi sorununu anlatıyordu. Kimi taşınma masraflarından, kimi müşteri kaybından, kimi de kira artışlarından şikâyet ediyordu.

Murat, toplantıda en çok konuşanlardan değildi. Ancak herkesin derdini dinliyor, çözüm bulabileceği konuları not ediyordu.

Zeynep de toplantıya katılmıştı. İnsanların yalnızca ekonomik sorunlarını değil, bu sorunların ilişkilerine ve ruh hâllerine nasıl yansıdığını fark ediyordu. Yaşlı bir esnafın dükkânını kaybetme korkusunu dile getiremediğini görünce ona söz verdi. Genç bir işletmecinin öfkesinin arkasında çaresizlik olduğunu anlayınca tartışmanın tonunu yumuşattı.

Murat ise başka bir ayrıntıyı fark etmişti: Herkes aynı sorunu farklı biçimde anlatıyordu ve bu nedenle ortak bir çözüm üzerinde anlaşamıyorlardı.

Bir kâğıt çıkardı, sorunları gruplandırdı. Kiracılar, mülk sahipleri, belediyeyle görüşülecek konular ve acil masraflar için ayrı başlıklar oluşturdu. Ardından herkesin hangi konuda destek verebileceğini belirlemeyi önerdi.

Zeynep insanların birbirini dinlemesini sağlarken Murat konuşulanları uygulanabilir bir plana dönüştürdü.

Toplantı sonunda ikisi de birbirinden farklı ama birbirini tamamlayan bir katkı sunmuştu.

Bu sahnede önemli bir ayrıntı var: Erkeklerin daha çözüm odaklı, kadınların ise daha empatik olduğu yönündeki yaygın genelleme, gerçek insan çeşitliliğini açıklamak için yeterli değildir. Murat'ın planlı düşünmesi erkek olmasından otomatik olarak kaynaklanmadığı gibi, Zeynep'in insanları anlaması da kadın olmanın değişmez bir sonucu değildir. İnsanların problem çözme ve ilişki kurma biçimleri kişiliklerine, yetiştirilme tarzlarına, deneyimlerine ve içinde yaşadıkları toplumsal koşullara göre değişir.

Üstelik bu iki yaklaşım birbirine rakip değildir.

Bir insanın duygularını anlamak, sorunu çözmeye engel olmaz. Tam tersine, sorunun gerçek nedenini anlamayı kolaylaştırabilir. Aynı şekilde stratejik düşünmek de duygusuz olmak anlamına gelmez. Bazen en büyük iyilik, birine geçici rahatlık sağlamak değil, uzun vadede işine yarayacak bir çözüm bulmaktır.

Murat bunu o gün daha iyi anladı.

İnsanlara yardım etmek istiyorsa yalnızca iyi bir kalbe değil, sağlam bir yönteme de ihtiyacı vardı.

4. Bölüm: Saf İnsanların En Belirgin Özellikleri

Toplantıdan sonraki günlerde Murat, kendi davranışlarını gözlemlemeye başladı. Neden bazı insanlara hemen inandığını, neden hayır demekte zorlandığını ve neden hayal kırıklığı yaşadığında bile karşısındakini savunmaya devam ettiğini anlamaya çalıştı.

Zeynep'le yaptığı konuşmalar sırasında saf olarak tanımlanan kişilerde görülebilen bazı özellikleri fark etti.

1. İnsanların iyi niyetli olduğuna kolayca inanmak

Murat, insanların sözlerini çoğunlukla doğru kabul ediyordu. Birisi yardım istediğinde önce anlatılanların doğruluğunu araştırmak yerine karşısındakinin ihtiyacına odaklanıyordu.
 
Üst